Odpowiedzialne odejście od węgla — nieuniknione, więc lepiej zaplanowane

Mon, 29 Jun 2026 09:00:00 +0200

Węgiel odchodzi do przeszłości niezależnie od tego, co o tym myślimy: rosną koszty uprawnień do emisji CO2, starzeją się bloki, a zdrowotna cena spalania jest ogromna. Razem nie udaje, że da się to odwlec w nieskończoność — chce zamiast tego, żeby odejście od węgla było odpowiedzialne, zaplanowane i sprawiedliwe.

Transformacja z planem albo bez planu

Transformacja pozostawiona rynkowi i przypadkowi oznacza nagłe zamknięcia, utratę miejsc pracy bez alternatywy i skoki cen energii. Zaplanowana przez państwo — oznacza harmonogram, w którym nowe źródła (atom i OZE) wchodzą, zanim wygaszane są stare, a pracownicy dostają gwarancję nowej pracy w regionie. Program Razem stawia sprawę wprost: państwo bierze odpowiedzialność za sprawiedliwą transformację i odpowiedzialne odejście od paliw kopalnych, tak aby efekty zmian nie uderzyły w społeczeństwo i w bezpieczeństwo kraju.

„Odejście od węgla" u Razem nie oznacza jednego dnia zero — oznacza uporządkowany proces, w którym najpierw powstają zdolności wytwórcze (jądrowe i odnawialne) oraz sieci, a dopiero potem wygasza się bloki węglowe. Kolejność ma tu znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego.

Zdrowotna stawka odejścia od węgla

Poza emisjami CO2 spalanie węgla wytwarza smog, który realnie skraca życie. Zanieczyszczone powietrze — w dużej mierze z domowych pieców i energetyki węglowej — odpowiada w Polsce za dziesiątki tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie (Polski Instytut Ekonomiczny — ok. 43 tys. zgonów rocznie). Dlatego odejście od węgla jest jednocześnie polityką zdrowia publicznego; rozkłada to na czynniki pierwsze siostrzany serwis o zdrowiu w tekście smog a zdrowie, a to, że głównym źródłem smogu są domowe kopciuchy, pokazuje Razem dla środowiska.

Co proponuje Razem

Odpowiedzialne, zaplanowane odejście od paliw kopalnych — nowe źródła wchodzą, zanim wygaszane są stare.
Bezpieczeństwo energetyczne utrzymane przez cały proces — transformacja ma je wzmacniać, a nie mu zagrażać.
Sprawiedliwość społeczna — pracownicy i regiony węglowe nie zostają sami; rozwijamy to w tekście o gwarancji zatrudnienia.

Na czym oprzeć system po węglu, pokazują teksty o 8 blokach jądrowych i o energetyce wiatrowej. Więcej w dziale Sprawiedliwa transformacja.

Klimat | Razem dla transformacji energetycznej

Odpowiedzialne odejście od węgla — nieuniknione, więc lepiej zaplanowane

Transformacja z planem albo bez planu

Zdrowotna stawka odejścia od węgla

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura