Bezpieczenstwo-Energetyczne | Razem dla transformacji energetycznej

Magazyn energii w każdej gminie: rozproszenie to odporność

Thu, 02 Jul 2026 15:00:00 +0200

Wielka elektrownia ma jedną wadę, o której w spokojnych czasach łatwo zapomnieć: jest jednym celem. Rosja metodycznie to wykorzystała — w wyniku ostrzałów Ukraina straciła około dwóch trzecich mocy wytwórczych sprzed wojny, a Międzynarodowa Agencja Energetyczna pisała wprost, że w takich warunkach „decentralizacja przynosi wyraźne korzyści dla bezpieczeństwa". Zestawienie dwóch dokumentów Razem — stanowiska energetycznego i stanowiska ws. wojskowości (2023) — prowadzi do naturalnego wniosku: obok atomu w podstawie systemu potrzebujemy energetyki rozproszonej — tysięcy lokalnych źródeł i magazynów, od piwnicy domu jednorodzinnego po baterię przy gminnej stacji transformatorowej. Takiego systemu nie da się wyłączyć jednym uderzeniem, a w stanowisku ws. wojskowości (2023) partia zauważa, że wojna w Ukrainie „dobitnie pokazuje" skalę zagrożenia ludności cywilnej oraz infrastruktury krytycznej ostrzałami. Odporność energetyki jest częścią obronności kraju — tak samo jak schrony i obrona cywilna.

Rozproszenie już się w Polsce zaczęło

Ten proces nie wymaga wymyślania od zera. Polacy budują rozproszoną energetykę na własną rękę — na razie głównie z pobudek portfelowych, nie strategicznych.

Dane. Na koniec 2025 r. działało w Polsce ponad 114 tysięcy magazynów energii o łącznej mocy 2,34 GW i pojemności 8,85 GWh — w ogromnej większości małych, przydomowych. W programie Mój Prąd złożono ponad 41 tysięcy wniosków o dofinansowanie magazynów energii, co zmusiło NFOŚiGW do podniesienia budżetu programu do 1,85 mld zł. Po drugiej stronie frontu: Ukraina straciła ok. 2/3 przedwojennych mocy wytwórczych (IEA, 2024) — głównie dużych, scentralizowanych obiektów, które łatwo namierzyć i trafić.

Sto czternaście tysięcy baterii rozsianych po kraju to na razie kropla w bilansie mocy, ale strategicznie bezcenna struktura: nie ma jednego punktu, którego zniszczenie by ją unieruchomiło. Jakub Wiech, redaktor naczelny portalu Energetyka24 w latach 2023–2026, widzi w tym także dźwignię transformacji: „Magazyny energii mogą znacząco wesprzeć np. transformację indywidualną, prowadzoną na poziomie gospodarstw domowych" — mówił w 2025 r. To jest ta sama fala, którą opisujemy przy okazji boomu prosumenckiego — fotowoltaika z prosumentem wirtualnym i wspólnotami energetycznymi — tyle że uzupełniona o element, którego samym panelom brakowało: zdolność oddania energii wtedy, kiedy jest potrzebna.

Jak działa odporność: mikrosieci, praca wyspowa, baterie bez litu

To, co poniżej, jest wiedzą inżynierską ze źródeł zewnętrznych, nie programem partii — kanon Razem świadomie nie przesądza technologii, mówi o wspieraniu badań i wdrożeń.

Fundamentem odpornego systemu są mikrosieci: lokalne układy źródeł, magazynów i odbiorów, które na co dzień współpracują z siecią krajową, a w razie awarii potrafią się od niej odłączyć i przejść w tzw. pracę wyspową — szpital, wodociągi czy szkoła dostają prąd z gminnej baterii i lokalnej fotowoltaiki, choć wokół panuje blackout. Badania nad magazynami bateryjnymi w sieciach dystrybucyjnych pokazują, że ten sam magazyn świadczy całą wiązkę usług: stabilizuje napięcie i częstotliwość, zastępuje kosztowną rozbudowę linii, służy jako zasilanie awaryjne, a po rozległej awarii pomaga odbudować system, bo daje operatorowi punkt startowy niewymagający zewnętrznego prądu. Bateria przy stacji transformatorowej pracuje więc na swoje utrzymanie w czasie pokoju i staje się polisą na czas kryzysu.

Zmienia się też chemia samych ogniw — w kierunku, który sprzyja masowości. Obok dominujących baterii litowych dojrzewają magazyny sodowo-jonowe, zbudowane wokół pierwiastka dostępnego praktycznie wszędzie, bez litu i kobaltu, których wydobycie koncentruje się w kilku krajach — przeglądy w literaturze naukowej od lat wskazują je jako naturalną technologię dla magazynów stacjonarnych, gdzie waga ma mniejsze znaczenie niż koszt i bezpieczeństwo. To już nie laboratorium: chiński CATL zapowiedział start masowej produkcji ogniw sodowo-jonowych Naxtra o gęstości 175 Wh/kg na grudzień 2025 r. Dla kraju, który chce stawiać magazyny w tysiącach gmin, tania i niepalna chemia bez wąskich gardeł surowcowych jest dokładnie tym, na co warto czekać z otwartą infrastrukturą — i z własnym przemysłem gotowym ją wdrażać.

Rozproszenie nie unieważnia przy tym dużej energetyki. System nadal potrzebuje stabilnej podstawy i wielkoskalowego bilansowania doby — o ESP Młoty i wielkich magazynach bateryjnych piszemy osobno. Potrzebuje też zdrowych sieci, bo mikrosieć na nic się nie zda, jeśli na co dzień nie ma jak oddać nadwyżek: stare sieci dystrybucyjne są dziś najsłabszym ogniwem polskiej energetyki. Rozproszone magazyny i modernizacja sieci to dwie strony tej samej inwestycji.

Co proponuje Razem

Będziemy wspierać rozwój bezemisyjnej energetyki rozproszonej, zwłaszcza w formie własności spółdzielczej lub samorządowej.— Stanowisko „Kierunki rozwoju polskiej energetyki” (2023), sekcja „Bezpieczeństwo energetyczne”, Partia Razem

W tym samym stanowisku partia zapowiada: „Zwiększymy inwestycje w badania i wdrażanie technik magazynowania energii" oraz stworzenie warunków dla polskiego przemysłu i rodzimych ośrodków akademickich do opracowywania i wdrażania rozwiązań z zakresu inteligentnych sieci energetycznych (smart grids) i magazynowania energii.

Bezemisyjna energetyka rozproszona — wspierana szczególnie tam, gdzie właścicielem jest spółdzielnia lub samorząd, a nie wyłącznie wielki koncern.
Inwestycje w badania i wdrażanie technik magazynowania energii — od nauki po przemysł.
Smart grids budowane przez polski przemysł i rodzime ośrodki akademickie — inteligentna sieć, która potrafi zarządzać tysiącami małych źródeł i magazynów.
Prosument wirtualny i wspólnoty energetyczne — przyspieszenie rozwiązań prawnych, dzięki którym lokalne społeczności mogą wspólnie wytwarzać i magazynować energię.
Odporność infrastruktury krytycznej jako element obronności — synteza redakcyjna na podstawie stanowiska ws. wojskowości (2023): skoro wojna w Ukrainie pokazała skalę zagrożenia infrastruktury krytycznej ostrzałami, państwo musi budować system, który pojedyncze uderzenie co najwyżej zadraśnie.

Jest w tym również wątek pracy. Tysiące gminnych magazynów, mikrosieci i instalacji prosumenckich ktoś musi projektować, montować, serwisować i nadzorować — to zajęcia z natury lokalne, niepodatne na delokalizację, a więc materiał na stabilne etaty w powiatach, nie na kolejne zlecenia bez składek. O tym, dlaczego stabilna umowa to podstawa, piszemy w siostrzanym serwisie: koniec z plagą śmieciówek. Całość programu energetycznego i gospodarczego Razem: partiarazem.pl/program.

Źródła i dalsza lektura

8 bloków jądrowych, 12 gigawatów — plan energetycznej samodzielności Polski

Wed, 24 Jun 2026 09:00:00 +0200

Polska energetyka dojeżdża na oparach. Jak wylicza Razem w stanowisku „Kierunki rozwoju polskiej energetyki" (2023), do 2030 roku będzie trzeba wymienić urządzenia produkujące energię elektryczną o łącznej mocy prawie 20 GW — ponad połowę ogólnej mocy naszych elektrowni. Wysłużonych bloków węglowych nie da się remontować w nieskończoność, a zapotrzebowanie na prąd będzie rosło, bo elektryfikuje się transport, ogrzewanie i przemysł. Odpowiedź Razem jest zapisana w deklaracji programowej z 2025 roku wprost: co najmniej 8 bloków jądrowych, o łącznej mocy minimum 12 GW, obok szerokiej rozbudowy odnawialnych źródeł energii. Adrian Zandberg streszczał to w kampanii prezydenckiej jedną frazą — 8 bloków atomowych, czyli energetyczna samodzielność.

Prawie 20 gigawatów do wymiany

Skala tej wymiany bywa niedoceniana. Przez dwie dekady kolejne rządy zapowiadały polski atom i kończyło się na prezentacjach; w tym czasie sąsiedzi budowali, a nasze bloki węglowe się starzały. Energetyka jądrowa jest przy tym technologią dojrzałą, nie eksperymentem — na świecie pracuje dziś kilkaset reaktorów, a kolejne powstają od Finlandii po Zjednoczone Emiraty.

Dane. Według stanowiska Razem „Kierunki rozwoju polskiej energetyki" (2023) do 2030 r. wymiany będzie wymagać prawie 20 GW mocy wytwórczych — ponad połowa mocy polskich elektrowni. Rządowy Program polskiej energetyki jądrowej przewiduje budowę dwóch elektrowni o łącznej mocy 6–9 GWe, a po aktualizacji z 2025 r. pierwszy blok ma ruszyć dopiero w 2036 r.; koszt samej pierwszej elektrowni (do 3750 MWe) szacowano na ok. 150 mld zł. Dla porównania: na świecie działa 417 reaktorów energetycznych o łącznej mocy ok. 379,7 GW (IAEA PRIS). Poparcie dla budowy elektrowni jądrowych w Polsce wyniosło 86% w listopadzie 2022 r. i 91,9% na przełomie listopada i grudnia 2025 r. (badania na zlecenie resortów klimatu i energii).

O spóźnieniu mówią zresztą zgodnie i lewica, i branżowi eksperci. „Decyzja w sprawie elektrowni jądrowej jest mocno spóźniona. My już powinniśmy mieć w Polsce takie jednostki" — oceniał w 2022 roku Jakub Wiech, ekspert ds. energetyki, dodając, że „najlepszy moment na budowę elektrowni jądrowej w Polsce był 50 lat temu". W innym miejscu przypominał rzecz, o której debata publiczna często zapomina: „Energia atomowa jest najbezpieczniejszą z form wytwarzania energii elektrycznej, jaką znamy".

Postulat Razem a rządowy program: więcej i szybciej

Uczciwie trzeba powiedzieć, że państwo polskie program jądrowy wreszcie ma. Różnica polega na skali i tempie. Razem już w stanowisku w sprawie PEP2040 (2023) oceniało rządowy program jako „niedostatecznie ambitny w budowie energetyki jądrowej" i wskazywało, że uruchomienie pierwszego reaktora w Polsce jest możliwe w roku 2035 — a do 2040 i 2050 musi powstać kilkanaście gigawatów mocy jądrowych.

	Rządowy PPEJ	Postulat Razem
Skala	2 elektrownie, łącznie 6–9 GWe	co najmniej 8 bloków, minimum 12 GW
Pierwszy blok	2036 (po aktualizacji z 2025 r.)	możliwy w 2035 r.
Rola atomu	pierwszy krok programu jądrowego	podstawa systemu, obok rozbudowanych OZE

Za dużymi blokami przemawia także ekonomia systemu. Źródła zależne od pogody generują koszty, których nie widać w cenie samego panelu czy turbiny: rezerwowanie mocy, rozbudowę sieci, bilansowanie. Według analiz OECD NEA przywoływanych przez World Nuclear Association koszty systemowe źródeł pogodozależnych sięgają 8–50 USD/MWh, wobec 1–3 USD/MWh dla energetyki jądrowej. Z tego właśnie powodu Razem łączy atom z OZE, zamiast wybierać między nimi — sterowalna podstawa jądrowa pozwala bezpiecznie rozbudowywać tanie źródła odnawialne, bez rezerwowania ich elektrowniami gazowymi na importowane paliwo. Jak wygląda ta różnica w praktyce dwóch sąsiadów Polski, opisujemy w tekście o fińskim modelu OZE plus atom.

Na spotkaniu z wyborcami w Gdyni w lutym 2025 roku Zandberg ustawiał ten plan w dłuższej perspektywie — obok mieszkań i przemysłów odpornościowych:

Po pierwsze, 8 bloków jądrowych, żeby utrzymać energetyczną samodzielność. Po drugie, prawdziwy program mieszkaniowy – budowa 300 tysięcy mieszkań społecznych. Po trzecie, inwestycje w przemysły, od których zależy nasza odporność – takie jak fabryki leków. Rynek nie załatwi tego za państwo. Chaotyczne działania kolejnych rządów, które najbardziej interesuje szarpanina z poprzednikami, kończą się tak, że przez 20 lat PO-PiSu nie zbudowaliśmy ani jednej elektrowni jądrowej. To musi się zmienić!— Adrian Zandberg, spotkanie z wyborcami w Gdyni, luty 2025, Adrian Zandberg, ogłoszenie Planu 15-letniego (za: Super Express, 9.02.2025)

Mandat społeczny dla takiego planu istnieje i rośnie. Gdy Razem podawało w filarze programowym „Klimat i środowisko" poparcie dla budowy elektrowni na poziomie 62,5%, wynik ten uchodził za wysoki. W listopadzie 2022 roku badanie na zlecenie resortu klimatu pokazało już 86%, a na przełomie listopada i grudnia 2025 roku — 91,9%. Mało który wielki projekt publiczny w Polsce może liczyć na taką zgodę ponad podziałami. Razem zastrzega przy tym w „Kierunkach", że wybór lokalizacji kolejnych elektrowni ma zależeć od wyniku konsultacji z mieszkankami i mieszkańcami okolic, w których miałyby powstać.

Co proponuje Razem

Oprzemy polski system energetyczny o duże elektrownie jądrowe oraz odnawialne źródła energii. Zbudujemy co najmniej 8 bloków jądrowych, o łącznej mocy minimum 12 GW. Zmodernizujemy sieć przesyłową i dystrybucyjną.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Polska z atomu, krzemu i stali”, partiarazem.pl

Co najmniej 8 bloków jądrowych o łącznej mocy minimum 12 GW — jądrowa podstawa systemu, obok szerokiej rozbudowy OZE.
Modernizacja sieci przesyłowej i dystrybucyjnej — bez niej ani atom, ani odnawialne źródła nie dostarczą prądu tam, gdzie jest potrzebny.
Program budowy kompetencji w dziedzinach strategicznych, z energetyką jądrową na czele — kadry, uczelnie, polski przemysł jako dostawca.
Jeden państwowy fundusz koordynujący kluczowe inwestycje i zniesienie zapisanego w Konstytucji uznaniowego limitu 60% długu publicznego, który ogranicza możliwości rozwojowe państwa.
Lokalizacje uzgadniane z mieszkańcami — konsultacje ze społecznościami, w których elektrownie miałyby stanąć.

Dwa elementy tej układanki opisujemy osobno, bo każdy z nich to samodzielny problem inwestycyjny. Stan polskich sieci — w których większość elementów dystrybucyjnych niskiego i średniego napięcia przekroczyła 25 lat — rozkładamy w tekście o sieciach jako najsłabszym ogniwie polskiej energetyki. Pytanie, skąd wziąć kapitał na dekadę wielkich budów i dlaczego dogmat 60% długu temu przeszkadza, omawiamy przy okazji państwowego funduszu inwestycji energetycznych. Taki program to zarazem impuls rozwojowy dla całej gospodarki: wielkie inwestycje publiczne tworzą dobrze płatne miejsca pracy i zamówienia dla krajowego przemysłu, a związek między inwestycjami, płacami i wzrostem opisujemy szerzej w siostrzanym serwisie o gospodarce.

Samodzielność energetyczna nie oznacza przy tym autarkii. Razem pisze w stanowiskach o rozbudowie połączeń transgranicznych i o tym, by Polska docelowo stała się stabilnym eksporterem energii. Chodzi o coś prostszego: żeby o cenie prądu w polskim gniazdku i o bezpieczeństwie dostaw nie decydował ani rynek gazu, ani humor sąsiadów. Prawie 20 GW do wymiany w ciągu kilku lat to problem, którego nie rozwiąże żaden pojedynczy przetarg. Rozwiąże go plan — i konsekwencja w jego realizacji.